به گزارش سرویس استان ها نودادامروز ، اسحاق قیصریان استاد دانشگاه و پژوهشگر جمعیت‌شناسی، در رویداد رسانه ای نسل امید با تأکید بر نقش خانواده‌ها در اجرای سیاست‌های جمعیتی، اظهار داشت: تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری در نهایت بر عهده خانواده‌هاست، هرچند سیاست‌های کلی توسط دولت تدوین می‌شود.

وی افزود: افزایش آگاهی و ارائه دانش کافی به خانواده‌ها می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه و متناسب با شرایط جامعه کمک کند.

بررسی روند جمعیتی ایران و چالش‌های فرزندآوری در استان ایلام

تحولات جمعیتی و روند سالخوردگی کشور

قیصریان با اشاره به شاخص‌های جمعیتی، از جمله نرخ ولادت، مرگ‌ومیر، ازدواج و طلاق، بیان کرد: ایران در حال خروج از مرحله جوانی و ورود به دوره سالخوردگی جمعیت است، با وجود اینکه کشور هنوز به مرحله سالمندی کامل نرسیده، فقدان زیرساخت‌های لازم برای مدیریت این روند، چالش‌های متعددی را به همراه داشته است.

وی افزود: در حال حاضر ۷۰ درصد جمعیت کشور فعال و ۳۰ درصد آن غیرفعال (زیر ۱۵ سال و بالای ۶۴ سال) است، اما به دلیل عدم برنامه‌ریزی مناسب در گذشته، نرخ بیکاری در میان این گروه افزایش یافته است.

کاهش نرخ باروری و پیامدهای آن

این پژوهشگر جمعیت‌شناسی با اشاره به کاهش نرخ باروری در استان ایلام، اظهار داشت: تعداد موالید زنده در این استان از ۱۱ هزار نفر در سال ۱۳۹۳ به ۶۵۰۰ نفر در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است.

وی ضمن ابراز نگرانی از این روند، بیان کرد: تمایل به فرزندآوری در میان خانواده‌ها کاهش یافته است و یکی از دلایل اصلی آن، فقدان بسترهای مناسب اجتماعی و اقتصادی برای حمایت از خانواده‌هاست.

تأثیر بی‌ثباتی اقتصادی بر تمایل به فرزندآوری

قیصریان با اشاره به پژوهش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، تصریح کرد: اگرچه فرزند همچنان برای خانواده‌های ایرانی ارزشمند است، اما این ارزش به رفتار عملی تبدیل نمی‌شود، یکی از عوامل مؤثر در این زمینه، بی‌ثباتی اقتصادی و شغلی است که موجب کاهش تمایل خانواده‌ها به پذیرش مسئولیت بلندمدت فرزندآوری می‌شود.

وی افزود: ناامنی اقتصادی و هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم فرزندآوری، از جمله هزینه‌های مادی و روانی، بر تصمیم‌گیری خانواده‌ها تأثیرگذار است.

لزوم افزایش نرخ باروری و حفظ تعادل جمعیتی

قیصریان خاطرنشان کرد: نرخ باروری در استان ایلام ۱.۴ است که با توجه به روند سالمندی جمعیت، نیازمند توجه و برنامه‌ریزی جدی است، میانگین سن ازدواج در مردان ایلام ۲۹ سال و در زنان ۲۶ سال است، که این استان در رتبه دوم بعد از تهران قرار دارد، همچنین، افزایش فاصله زمانی بین فرزند اول و دوم موجب کاهش تمایل به فرزندآوری شده و تداوم این روند می‌تواند تأثیرات منفی بر ساختار جمعیتی استان داشته باشد.

وی در پایان تأکید کرد: برای حفظ تعادل جمعیتی، حداقل هر خانواده باید دارای دو فرزند باشد تا روند جانشینی نسل‌ها حفظ شود. همچنین، توجه به توسعه زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی برای حمایت از خانواده‌ها امری ضروری است تا بتوان سیاست‌های جمعیتی را به‌صورت عملی و اثربخش اجرا کرد.

قیصریان در پایان عنوان کرد: با ایجاد شرایط مناسب، امکان افزایش نرخ باروری و کاهش سرعت سالمندی در استان فراهم می‌شود.

در پایان می توان گفت پرواز سرعت سالمندی در ایلام، زنگ خطری برای آینده جمعیتی این استان محسوب می‌شود، کاهش شدید نرخ باروری و افزایش میانگین سن ازدواج، ایلام را در مسیر سالخوردگی قرار داده است، به‌گونه‌ای که اگر تدابیر لازم اتخاذ نشود، این روند می‌تواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد.

گزارش از مریم بالوی فیلی