به گزارش سرویس استان ها نودادامروز ، جام رسانه ای «نسل امید» به همت حوزه هنری، بسیج رسانه ای و اداره کل ورزش و جوانان استان در جهت ترغیب فرزندآوری و جوانی جمعیت مردم استان ایلام با حضور هنرمندان و رسانه های استان در پارک کودک ایلام آغاز به کار کرد.

استان ایلام، به‌عنوان یکی از مناطق غربی ایران، با چالش‌های مختلفی در زمینه کاهش نرخ زاد و ولد و افزایش میانگین سنی جمعیت مواجه است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در دهه‌های اخیر، میزان باروری و رشد جمعیت در این استان به‌طور محسوسی کاهش یافته و این موضوع می‌تواند پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گسترده‌ای داشته باشد.

بررسی چالش های جوانی جمعیت در استان ایلام

۱. کاهش نرخ زاد و ولد در ایلام

طبق آمار منتشرشده، نرخ باروری در استان ایلام طی سال‌های اخیر روند نزولی داشته است.

به طوریکه بر اساس گزارش‌های منتشرشده، نرخ باروری کلی در استان ایلام در سال‌های اخیر به ۱.۴۵ رسیده است، که کمتر از سطح جانشینی مطلوب ۲.۱ برای حفظ پویایی جمعیت است.

این کاهش نرخ باروری، مشابه روند نزولی مشاهده‌شده در سراسر کشور، از سال ۱۳۹۵ تاکنون ادامه داشته و زنگ خطر سالخوردگی جمعیت را به صدا درآورده است.

بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ باروری استان ایلام طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ به شرح زیر بوده است:

1. سال ۱۳۹۹: نرخ باروری ۱.۶۵ فرزند به ازای هر زن
2. سال ۱۴۰۰: نرخ باروری ۱.۶۰ فرزند به ازای هر زن
3. سال ۱۴۰۱: نرخ باروری ۱.۵۵ فرزند به ازای هر زن
4. سال ۱۴۰۲: نرخ باروری ۱.۵۰ فرزند به ازای هر زن
5. سال ۱۴۰۳: نرخ باروری ۱.۴۷ فرزند به ازای هر زن

این آمار نشان‌دهنده کاهش تدریجی نرخ باروری در استان ایلام طی این سال‌ها است، که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی مهمی داشته باشد.

عواملی مانند مشکلات اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، تغییر سبک زندگی و کاهش میل جوانان به تشکیل خانواده از جمله دلایل اصلی کاهش تولد در این استان محسوب می‌شوند.

به گزارش مراکز پژوهشی، نرخ باروری در ایلام کمتر از حد جایگزینی جمعیت شده که در بلندمدت باعث پیری جمعیت و کاهش نیروی کار فعال خواهد شد.

همچنین، کاهش تعداد نوزادان و افزایش میانگین سنی جمعیت می‌تواند بر توسعه اقتصادی و اجتماعی استان تأثیر منفی بگذارد و نیاز به برنامه‌های حمایتی را دوچندان کند.

۲. پیامدهای سالخوردگی جمعیت در ایلام

با کاهش نرخ زاد و ولد، استان ایلام در سال‌های آینده با افزایش جمعیت سالمند روبه‌رو خواهد شد.

بر اساس آخرین آمار، نرخ زاد و ولد در استان ایلام طی سال‌های اخیر روند کاهشی داشته است، طبق داده‌های منتشرشده، سهم جمعیتی استان ایلام از کل کشور در سال ۱۳۹۵ حدود ۰.۷۳٪ بوده است، که نشان‌دهنده کاهش تدریجی جمعیت این استان نسبت به سال‌های گذشته است.

همچنین بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ زاد و ولد در استان ایلام طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ به شرح زیر بوده است:

1. سال ۱۳۹۹: نرخ زاد و ولد ۱۶.۵ در هر ۱۰۰۰ نفر
2. سال ۱۴۰۰: نرخ زاد و ولد ۱۶.۲ در هر ۱۰۰۰ نفر
3. سال ۱۴۰۱: نرخ زاد و ولد ۱۵.۸ در هر ۱۰۰۰ نفر
4. سال ۱۴۰۲: نرخ زاد و ولد ۱۵.۳ در هر ۱۰۰۰ نفر
5. سال ۱۴۰۳: نرخ زاد و ولد ۱۴.۹ در هر ۱۰۰۰ نفر

این آمار نشان‌دهنده کاهش تدریجی نرخ زاد و ولد در استان ایلام طی این سال‌ها است، که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی مهمی داشته باشد.

این روند می‌تواند موجب کاهش نیروی کار جوان، افزایش هزینه‌های درمانی، کاهش رشد اقتصادی و محدودیت در خدمات رفاهی شود.

بررسی‌های میدانی نشان داده‌اند که سالخوردگی جمعیت استان در دهه‌های آینده باعث افزایش وابستگی اقتصادی افراد سالمند به نظام‌های حمایتی خواهد شد.

این موضوع ضرورت برنامه‌ریزی برای افزایش نرخ باروری و حمایت از جوانان در امر ازدواج و فرزندآوری را بیش از پیش نمایان می‌کند.

 جمعیت استان ایلام بر اساس گروه‌های سنی (۱۴۰۳)

منبع: سایت مرکز آمار ایران

ایران در آستانه بحران سالمندی؛ راهکارها و چالش‌های جمعیتی

کاهش نرخ باروری در استان ایلام نیازمند توجه ویژه

در رویداد رسانه‌ای «نسل امید»، خبرنگار نودادامروز با اسحاق قیصریان، استاد دانشگاه و پژوهشگر جمعیت‌شناسی و افشین آزادی، رئیس حوزه هنری استان ایلام درباره وضعیت جمعیتی ایران و نقش خانواده‌ها در سیاست‌های جمعیتی گفت‌وگو کرد.

قیصریان در این باره توضیح داد: بر اساس تحلیل‌های ارائه‌شده، ایران در حال گذار از مرحله جوانی به سالمندی جمعیت است و نبود زیرساخت‌های مناسب، چالش‌های متعددی را در این مسیر ایجاد کرده است.

وی گفت: کاهش نرخ باروری در استان ایلام، از ۱۱ هزار موالید زنده در سال ۱۳۹۳ به ۶۵۰۰ نفر در سال ۱۴۰۳، نشان‌دهنده روندی نگران‌کننده است که نیازمند توجه ویژه و سیاست‌گذاری مؤثر است.

پژوهشگر جمعیت‌شناسی گفت: ناامنی اقتصادی و بی‌ثباتی شغلی از مهم‌ترین عوامل کاهش تمایل خانواده‌ها به فرزندآوری محسوب می‌شوند و برای حفظ تعادل جمعیتی، تدوین راهبردهای اقتصادی و اجتماعی ضروری است.

بسته شدن پنجره جمعیتی تا سال ۱۴۲۰

در ادامه این گفت‌وگو، افشین آزادی، رئیس حوزه هنری استان ایلام، به چالش‌های جمعیتی ایران اشاره کرد و بسته شدن پنجره جمعیتی تا سال ۱۴۲۰ را از جمله مسائل مهمی دانست که نیازمند اقدامات فوری است.

وی هشدار داد: عدم توجه به این مسئله، می‌تواند موجب ورشکستگی بیمه‌ها و افزایش جمعیت سالمند شود و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه داشته باشد.

وی گفت: بهره‌گیری از تجربیات موفق جهانی در حوزه مدیریت جمعیت، مانند برنامه‌های سنگاپور در زمینه آموزش و فناوری، می‌تواند الگویی برای ایران باشد، در حالی که بحران سالمندی در ژاپن نتیجه نبود سیاست‌های مناسب در این زمینه است.

آزادی همچنین نقش رسانه‌ها را در آگاه‌سازی جامعه و تشویق خانواده‌ها به فرزندآوری بسیار مهم دانست و خواستار اطلاع‌رسانی گسترده در این حوزه شد.

موضوع لزوم اصلاح زیرساخت‌های حمایتی برای خانواده‌ها نیز در این رویداد مطرح شد.

آزادی بر اهمیت آموزش‌های پیش از ازدواج و حمایت‌های اجتماعی تأکید کرد و خواستار فراهم‌سازی شرایط مناسب برای کاهش نگرانی‌های زنان نسبت به مادر شدن شد.

وی پیشنهادهایی مانند اصلاح خدمات درمانی مرتبط با بارداری، تسهیل و امکانات عبور مادران همراه فرزند در سطح شهر و کاهش هزینه‌های مرتبط با فرزندآوری را ارائه داد.

در نهایت، با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی صحیح و اقدامات عملی در حوزه آموزش، تولید و توسعه فناوری، بر نقش این عوامل در حفظ تعادل جمعیتی و مقابله با بحران سالمندی اشاره شد.

۳. راهکارهای پیشنهادی برای تقویت جوانی جمعیت

کارشناسان بر این باورند که ایجاد بسترهای مناسب اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای افزایش فرزندآوری می‌تواند به حفظ پویایی جمعیتی استان کمک کند. برخی از اقدامات مؤثر در این زمینه عبارت‌اند از:

برای تقویت جوانی جمعیت در استان ایلام، می‌توان از راهکارهای زیر بهره برد:

۱. حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی

1. ارائه وام‌های ازدواج و فرزندآوری با شرایط آسان‌تر
2. افزایش کمک‌هزینه‌های مالی برای خانواده‌های دارای فرزند
3. کاهش مالیات بر درآمد خانواده‌های دارای فرزند
4. ارائه تسهیلات مسکن ویژه زوج‌های جوان
5. حمایت از مادران شاغل با ایجاد مرخصی زایمان طولانی‌تر

۲. بهبود شرایط اشتغال و رفاه اجتماعی

1. ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار برای جوانان
2. افزایش امنیت شغلی برای والدین دارای فرزند
3. توسعه مهدکودک‌های رایگان یا کم‌هزینه در محیط‌های کاری
4. ارائه بیمه‌های درمانی ویژه کودکان و مادران
5. افزایش دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی رایگان

۳. فرهنگ‌سازی و آموزش

1. ترویج فرهنگ خانواده‌محور و اهمیت فرزندآوری
2. برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای والدین درباره تربیت فرزند
3. افزایش برنامه‌های رسانه‌ای برای تشویق ازدواج و فرزندآوری
4. حمایت از برنامه‌های مشاوره‌ای برای زوج‌های جوان
5. توسعه برنامه‌های آموزشی در مدارس درباره اهمیت خانواده

۴. سیاست‌های حمایتی و تشویقی

1. ارائه مشوق‌های مالی برای خانواده‌های دارای سه فرزند و بیشتر
2. افزایش دسترسی به امکانات تفریحی و آموزشی برای کودکان
3. حمایت از کسب‌وکارهای خانوادگی برای افزایش درآمد خانواده‌ها
4. توسعه برنامه‌های حمایتی برای مادران خانه‌دار
5. اجرای برنامه‌های تشویقی برای افزایش نرخ باروری

این راهکارها می‌توانند به تقویت جوانی جمعیت در استان ایلام کمک کنند و موجب افزایش نرخ باروری و زاد و ولد شوند.

با توجه به کاهش نرخ باروری و افزایش سالخوردگی جمعیت در استان ایلام، لزوم اجرای سیاست‌های حمایتی و برنامه‌های تشویقی برای حفظ پویایی جمعیت بیش از گذشته احساس می‌شود. برنامه‌ریزی دقیق و هدفمند در زمینه ازدواج، فرزندآوری و حمایت اقتصادی از خانواده‌ها می‌تواند مسیر بهتری را برای حفظ جوانی جمعیت و توسعه پایدار استان ایلام فراهم کند.

در پایان گزارش می تواند گفت، روزگاری نه‌چندان دور، این استان با شور و نشاط جوانانش می‌درخشید، اما اکنون، ایلام زمستانی خاموش در میان بهاری که باید زاینده باشد رخ نمایان کرده است، کاهش نرخ زاد و ولد و کاهش میل به فرزندآوری، همان برف‌های سردی هستند که بر زمین حاصلخیز این دیار نشسته‌اند و بیم آن می‌رود که اگر مسئولان ارشد استان چاره‌ای نیندیشند، این سرمای خاموش، آینده‌ای را رقم بزند که در آن صدای خنده‌های کودکان، به خاطره‌ای دور تبدیل شود. اما آیا بهار جمعیتی ایلام دوباره شکوفا خواهد شد، یا این زمستان، فصل پایانی خواهد بود؟

گزارش از مریم بالوی فیلی