به گزارش نودادامروز ؛ دکتر نادر شوهانی عضو علمی دانشگاه پیام نور در یادداشتی نوشت: در ابتدای قرن بیستم با توجه به روابط انسان و محیط نظریاتی توسط اندیشمندان مطرح شد که در جنگ رمضان برخی از آن نظریات به چالش کشیده شده است نظریه جبر محیطی (Environmental Determinism) یا جبرگرایی جغرافیایی معتقد است که محیط طبیعی و شرایط جغرافیایی، مهم‌ترین عامل شکل‌دهنده رفتار انسان‌ها، فرهنگ‌ها، اقتصاد و قدرت کشورها هستند.

بر اساس این نظریه آب‌وهوا، منابع طبیعی، کوه‌ها، دریاها و موقعیت جغرافیایی سرنوشت جوامع را تا حد زیادی تعیین می‌کنند.

کشورهایی که درموقعیت جغرافیایی مناسب قرار دارند، شانس بیشتری برای توسعه و قدرت دارند.سپس افراد دیگر همانند ویدال دولابلاش بر این نظریه نقد کردند این اندیشمندان معتقد بودند که فناوری، فرهنگ و مدیریت نقش مهمتری دارند و محیط جغرافیایی تعیین‌کننده سرنوشت ملت‌ها نیست.

بنابراین، دیدگاه جدیدتر «امکان‌گرایی» است که بیشتر مورد پذیرش قرارگرفت این دیدگاه می‌گوید محیط، فرصت‌ها و محدودیت‌ها را فراهم می‌کند، اما فن آوری می‌تواند بر بسیاری از آنها غلبه کندلذا انسان میتواند برتمام مشکلات غلبه کند .

در جنگ ایران از یک طرف و تقریبا کل جهان از طرف دیگر این جغرافیا بود که توانست بر فن آوری وتکنولوژی فائق آید و با اراده آهنین ملت فهیم این پیروزی را رقم زند‌.

جغرافیا از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده درجنگ‌هاست و گاهی حتی از تعداد نیروها و تجهیزات نیز مهم‌تر می‌شودجغرافیا در جنگ تعیین می‌کند که یک کشور چه میزان به مسیرهای تجاری، منابع انرژی و مناطق راهبردی دسترسی دارد.

موقعیت جغرافیایی مناسب می‌تواند قدرت دفاعی و بازدارندگی کشور را افزایش دهد.کنترل تنگه‌ها، دریاها و گلوگاه‌های مهم، بر روند جنگ و اقتصاد جهانی تأثیر مستقیم دارد.

به همین دلیل، در بسیاری از جنگ‌ها، ژئوپلیتیک به اندازه سلاح و فناوری در تعیین نتیجه نبرد اهمیت دارد.

در علوم نظامی جمله معروفی وجود دارد:

«جغرافیا صحنه جنگ را تعیین می‌کند.» فناوری، تجهیزات و آموزش مهم‌اند، اما نحوه استفاده از آنها تا حد زیادی به شرایط جغرافیایی بستگی دارد به همین دلیل کشورها هنگام تدوین راهبردهای دفاعی، موقعیت جغرافیایی خود را یکی از اصلی‌ترین عوامل قدرت ملی می‌دانند.

جنگ رمضان نشان داد که در جنگ، فناوری و تجهیزات به‌تنهایی تعیین‌کننده نیستند جغرافیا و ویژگی‌های زمین نبرد می‌توانند سرنوشت عملیات را تغییر دهند و گاه بر توان فناورانه و تاکتیکی غلبه کنند.

برتری فناوری می‌تواند بسیاری از موانع جغرافیایی را کاهش دهد، اما جغرافیا را حذف نمی‌کند بسیاری از تحلیلگران معتقدند که در یک رویارویی احتمالی، ایران بیش از آنکه بر نبرد متعارف تکیه کند، از مزیت‌های جغرافیایی، عمق سرزمینی و موقعیت تنگه هرمز برای افزایش هزینه‌های طرف مقابل استفاده خواهد کرد.بنابراین اگر فناوری را عامل «قدرت ضربه‌زدن» بدانیم، جغرافیا عامل «قدرت ماندگاری و بازدارندگی» است.

در مورد ایران، موقعیت جغرافیایی کشور، به‌ویژه تنگه هرمز ورشته‌کوه‌های گسترده،در کنار اراده آهنین مردم و نیروهای مسلح و رهبری هوشمندانه از مهم‌ترین عوامل راهبردی در هر درگیری احتمالی با آمریکا به شمار می‌آیند و نقش تعیین کننده در پیروزی خواهند داشت ..