به گزارش سرویس استان ها نودادامروز ،نهاد مسجد، که از دیرباز به عنوان مهم‌ترین کانون کنش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی در تمدن اسلامی شناخته می‌شود، امروز نیازمند بازگشت به جایگاه اصیل و محوری خود در ساختار جامعه است.

کارشناسان معتقدند که در پیچیدگی‌های فضای کنونی، این نهاد می‌تواند به عنوان لنگرگاه ثبات فرهنگی و اخلاقی عمل کند.

بازگشت مسجد به نقش محوری خود صرفاً یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی برای تضمین آینده اجتماعی کشور محسوب می‌شود.

داده‌ها نشان می‌دهند که تعمیق ارتباط معنادار نسل نوجوان و جوان با مسجد، ارتباط مستقیمی با تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و استحکام انسجام فرهنگی جامعه خواهد داشت.

ضرورت راهبرد رسانه‌ای برای نفوذ در نسل جدید

حجت الاسلام «علی چراغی پور»، مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد استان ایلام، در گفت‌وگو با خبرنگار نودادامروز بر لزوم استفاده استراتژیک از ابزارهای رسانه‌ای مدرن تأکید کرد.

وی اظهار داشت: برای ترویج فرهنگ مسجد-محوری در سطح جامعه و خانواده‌ها، نمی‌توان از نقش رسانه‌ها غافل شد.

چراغی‌پور افزود: مسجد همواره به عنوان پایگاه ارتباطی بسیار مهمی برای افزایش پیوندهای انسانی و توسعه فرهنگی اسلام عمل کرده است.

وی تأکید کرد: بسیاری از تحولات بزرگ اسلامی در طول تاریخ، از همین پایگاه‌های مردمی شکل گرفته‌اند نقشی که شامل فعالیت‌های دینی، سیاسی و اجتماعی می‌شد.

احیای ظرفیت‌های پنهان

مدیر ستاد کانون‌های مساجد ایلام تصریح کرد: ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی مساجد در بسیاری از مناطق نیازمند بازخوانی و احیای جدی است.

وی باور دارد که با رویکردی نوین به کارکرد مسجد، این نهاد اجتماعی قابلیت آن را دارد که بار دیگر به جایگاه اصلی خود در هدایت فکری و تربیتی جامعه بازگردد و بستری مناسب برای شکوفایی استعدادهای نسل جوان فراهم آورد.

وی با اشاره به الگوهای تاریخی اسلام، تأکید کرد: نگرش اسلامی به مسجد محدود به فرائض عبادی نیست.

چراغی‌پور بیان کرد: در عصر پیامبر اکرم (ص)، مسجد پایگاه تصمیم‌سازی، تعلیم و تربیت مستمر، رسیدگی مستقیم به امور مردم و ساماندهی مسائل اجتماعی بود و کارکردی تمدن‌ساز داشت.

مسجد به مثابه پلتفرم گفت‌وگوی هویتی

چراغی‌پور اذعان داشت: برای دستیابی به جامعه‌ای پویا و برخوردار از نشاط معنوی، لازم است مسجد به عنوان یک نهاد اجتماعی منحصر به فرد، بازتعریف شود.

وی این بازتعریف را در قالب نهادی دانست که محل گفت‌وگوهای علمی، معرفتی و تربیتی باشد تا جوانان در مسیر رشد هدایت شوند.

چراغی‌پور شرایط فعلی نسل جوان را توصیف کرد: جوان امروز به طور فزاینده‌ای جویای دانش، تحلیل عمیق و تعیین هویت است.

وی گفت: اگر مسجد بتواند فضایی برای گفت‌وگوی منطقی، آموزش مستمر و برنامه‌های جذاب فرهنگی فراهم کند، به طور طبیعی در فهرست مکان‌های معتبر و مورد اعتماد نسل نو قرار خواهد گرفت.

پیوندهای ایمانی و مقابله با آسیب‌ها

به گفته چراغی‌پور، یکی از برکات اصلی و غیرقابل انکار حضور مداوم در فضای مسجد، شکل‌گیری پیوندهای عمیق ایمانی است.

وی افزود: بسیاری از جوانانی که تجربه حضور مستمر در مسجد را داشته‌اند، تأیید می‌کنند که دوستان مسجدی آنان نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر زندگی‌شان ایفا کرده‌اند این سرمایه اجتماعی می‌تواند مانعی جدی در برابر آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی باشد.

چراغی‌پور تأکید کرد: در شرایط کنونی که هجمه‌های فرهنگی متوجه نسل نوجوان و جوان است، مسجد می‌تواند به پناهگاهی امن برای تقویت هویت دینی و ملی تبدیل شود.

وی اجرای این هدف را منوط به برنامه‌ریزی هدفمند، خلاقیت و حضور فعال نیروهای دغدغه‌مند دانست.

وی از ائمه جماعات، هیئت امنا و فعالان فرهنگی خواست تا با هم‌افزایی و همدلی، برنامه‌های آموزشی، مهارتی و فرهنگی طراحی کنند تا مسجد به مرکزی برای کشف استعدادها و پرورش نیروهای کارآمد اجتماعی بدل شود.

چراغی‌پور گفت: جامعه‌ای که در آن مسجد پویا و اثرگذار است، از نشاط معنوی، انسجام اجتماعی و اعتماد متقابل بیشتری برخوردار خواهد بود؛ حقیقتی که تجربه تاریخی جوامع اسلامی آن را تأیید می‌کند.

وی بیان کرد: مسجد ظرفیت آن را دارد که حلقه اتصال مستحکم نسل‌ها باشد جایی که تجارب پیشکسوتان به جوانان منتقل شده و انرژی و خلاقیت جوانان روح تازه‌ای در فعالیت‌های دینی می‌دمد.

برنامه‌ریزی برای احیای نقش محوری مسجد

لزوم بزرگداشت مسجد نباید به یک مناسبت تقویمی محدود شود، بلکه باید به فرصتی مستمر برای بازاندیشی در کارکردهای این نهاد مقدس تبدیل گردد.

در این راستا، لازم است تمامی دستگاه‌های فرهنگی و خود مردم، سهم خود را در احیای نقش اجتماعی و تمدنی مسجد ایفا کنند.

می توان نتیجه گرفت که اگر مسجد با کمک رسانه بتواند به جایگاه واقعی خود بازگردد، این امر منجر به کاهش چشمگیر بسیاری از مشکلات فرهنگی و اجتماعی از طریق مشارکت مردمی و تقویت روحیه همدلی خواهد شد.

آینده روشن‌تر جامعه اسلامی در گرو پیوند آگاهانه، پویا و اثرگذار نسل جوان با این نهاد بنیادین است که زمینه‌ساز تحولاتی ماندگار خواهد بود.

نخستین کار پیامبر اکرم (ص) پس از هجرت به مدینه، ساختن مسجد بود و آنجا را مرکز همه اقدامات حکومت اسلامی و رفع مشکلات مردم قرار دادند.

مقام معظم رهبری نیز در تبیین این اقدام فرمودند: در مسجد، پیامبر اکرم نمی‌رفت فقط نماز بخواند و بیرون بیاید، کاری که برای اجتماع پیش می‌آمد مهم بود، می‌فرمودند «الصلوة جامعه» بروید به سمت محل صلات.

گزارش از مریم بالوی فیلی